SO, You Want to MakeComputer Games ?

บทย่อความจากการบรรยายหัวข้อ " Game for Fun: รู้ใจคนเล่น ในงาน TAM 2005
โดยอ.ดร.วิษณุ โคตรจรัล ภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์

การออกแบบเกมคอมพิวเตอร์นั้น มีปัจจัยหลายอย่างที่จะทำให้เกมของเราประสบความสำเร็จในตลาด ความต้องการพื้นฐานของผู้เล่น ก็เป็นสิ่งสำคัญพูดง่าย ๆ คือ จะทำเกมให้ติดตลาดได้นั้น เราก็ต้องรู้ใจผู้บริโภคว่าผู้เล่นเกมต้องการอะไรจากเกมที่เขาเล่นอยู่บ้าง

เรียกได้ว่าเป็นความต้องการของพื้นฐานของคนที่เล่นเกมทุกวัน คนทุกคนต้องการให้มีคนยอมรับในคามสามารถ ไม่ว่าเกมที่เขาเล่นจะเล่นคยเดียวหรือหลายคนก็ตาม พวกเกมตู้ทั้งหลายจึงมี high score ด้วย แม้แต่เกมต่อสู้อย่าง Street fighter ก็ยังมีให้ใส่ชื่อไว้ เพื่อเป็นการชื่นชมตัวเองก็พอ ด้วยอย่างที่ชัดเจนที่สุดด้วยอย่างหนึ่งก็ดือเกม Minesweeper ซึ่งเป็นเกมที่เล่นคนเดียวบนคอมพิวเตอร์ยามว่าง แต่ถึงกระนั้นก็ยังมีการบันทึกเวลาที่เร็วที่สุดไว้

ผู้เล่นต้องการมีกลุ่มเข้าสังคม

ถามว่ารู้ได้อย่างไร ว่าคนที่เล่นเกมต้องการมีกลุ่ม จริง ๆแล้วเราสามารถสังเกตได้จากนิสิตคณะวิศวกรรมเรานี่เอง ตอนที่นิสิตเล่นเกมกันผ่านเน็ตเวิร์คนั้น จะมีการเอะอะโวยวายเป็นอันมาก แต่เป็นการเอะอะโวยวายที่แสดงถึงการสนุกสนาน และการหยอกล้อกันของเพื่อนฝูง ดังนั้นเกมออนไลน์จึงควรต้องมี Chat ไว้เสมอ เพื่อให้กลุ่มเพื่อน ๆ ที่เล่นเกมด้วยกันเหล่านรี้ได้คุยสนทนาหยอกล้อกัน นอกจากนี้ผู้แข่งที่เป็นคนมักเก่งกว่าเครื่องด้วย ทำให้เกิดความท้าทายมากขึ้น เกมที่สนองความต้องการนี้ก็คือเกมออกไลน์ทั้งหลายนั่นเอง

ผู้เล่นต้องการความท้าทาย

ผู้เล่นนั้นต้องการที่จะคิดหาวิธีแก้ปัญหาต่าง ๆ ในเกมด้วยตนเอง และทดสอบว่าวิธีในการแก้ปัญหาของตนนั้นสามารถใช้ได้จริงหรือไม่ จริงพฤติกรรมแบบนี้มีในธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตหลาย ๆชนิดอยู่แล้ว ลิงซิมแพนซีเรียนรู้การกินลูกไม้มีเปลือกจากการลองผิดลองถูกลูกสิงโตเรียนรู้วิธีการตะครุบเหยื่อจากการเล่นต่อสู้กัน เกมก็ถือเป็นการเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาในสภาวะที่ผู้เล่นมีโอกาสแก้ตัวได้ เช่นกัน ตัวอย่างเกมที่แสดงถึงความท้าทายในการแก้ปัญหาก็เช่นเกม มาริโอ้ และเททริสแอทแทค ( Tetris Attack)

สำหรับมาริโอ้นั้นมีความท้าทายในการฝ่าด่านให้ไปถึงจุดหมาย โดยจะต้องกระโดดหลบศัตรูและก็ต้องไม่ให้ตกเหวด้วย สำหรับเททริสแอทแทค การเล่นก็จะเป็นการแข่งขันเรียงบล็อกระหว่างสองฝ่าย ใครเรียงได้สามบล็อกที่มีสีติดกัน บล็อกเหล่านั้นก็จะหายไป ถ้าเรียงได้มากกว่าสามบล็อกในคราวเดียวกัน หรือเรียงที่หนึ่งแล้วบล็อกที่ไม่หายตกรูไป เรียงกันอีก ก็จะเป็นการปล่อยบล็อกไปยังฝ่ายตรงกันข้าม เนื่องจากบล็อกจะถูกดันสูงขึ้นเรื่อย ๆ ตามเวลา และคนที่บล็อกติดเพดานก่อนจะเป็นฝ่ายแพ้ การเล่นเพื่อถมบล็อกไปย้งฝั่งตรงกันข้ามจึงสำคัญมากคนเล่นจะต้องถูกบังคับ ให้ใช้หัวคิดและไหวพริบไปโดยปริยาย

ผู้เล่นต้องการโลกในฝัน

ช่วงเวลาที่เล่นแกมนั้นลำบากเป็นช่วงเวลาที่เรา สามารถหนีจากความยากลำบาก เป็นช่วงเวลาที่เราสามารถหลีกหนีจากความยากในโลกแห่งความจริงเข้าสู่โลกแห่งความฝันได้ นี่คือสิ่งที่ผู้เล่นต้องการทำเพื่อเป็นการพักผ่อนนั่นเอง ในโลกแห่งความฝันนั้นไม่ต้องมีกิจวัตรประจำวันที่น่าเบื่อ เช่นการกิน การนอน

ผู้เล่นจึงสามารถผจญภัยได้เต็มที่ในโลกแห่งความฝัน นอกจากนี้ผู้เล่นยังต้องการบังคับตัวละครที่เก่งและน่าตื่นเต้น ซึ่งเขาจะไม่มีโอกาสได้เป็นตัวละครเช่นนี้ในชีวิตจริง เพราะโลกในฝันของเกมดีกว่าในหนังสือเสียอีก เพราะในหนังสือนั้น ผู้เล่นเปรียบเสมือนผู้ดูเหตุการณ์อยู่ภายนอก ในเกมนั้นผู้เล่นเป็นตัวเอกของเรื่องเลย การที่เราได้เข้าสู่โลกแห่งความฝันของเกมนั้นยังทำให้ผู้เล่นสามารถทดลองนำสิ่งต่างๆ ได้มากมายที่ไม่สามารถทำได้ในชีวิตจริง เช่นการปล้อนฆ่าในเกม Grand Theft Auto การขับรถหนีตำรวจใน Driver และการเป็นขโมยใน Theft (แต่เกมพวกนี้ควรห้ามเด็กเล่นเด็ดขาด เพราะจะมีปัญหาในการแยกแยะความดีความชั่ว)

ในโลกแห่งความฝันนั้นอาจรวมถึงโลกในประวัติศาสตร์ การได้มีส่วนร่วมในเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ เช่น สงครามโลกครั้งที่สอง ก็มีความน่าตื่นเต้นท้าทายที่ผู้เล่นหลายๆคนชอบ แนวคิดที่ว่าตัวเองสามารถเปลี่ยนประวัติศาสตร์โลกได้นั้น เป็นอีกแนวคิดหนึ่งที่ผู้เล่นไม่เคยเบื่อ ตัวอย่างเกมในประเภทนี้มักจะเป็นเกมแนววางแผนรบ เช่น Red Alert
ด้วยเทคโนโลยีทั้งทางด้านภาพและเสียงที่พัฒนาขึ้นเป็นอย่างมากในปัจจุบัน ผู้เล่นสมัยใหม่จึงหันมาเล่นเกมโดยมุ่งหวังจะได้รับประสบการณ์ในแบบที่ใกล้เคียงกับการชมภาพยนตร์มากขึ้น เช่น การรับรู้ถึงอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครในเกม การที่เกมเป็นสื่อที่ผู้เล่นสามารถควบคุมตัวละครได้เองนั้นยิ่งช่วยเสริมให้ผู้เล่นมีอารมณ์ร่วมในประสบการณ์มากขึ้น บางกรณีนี้อาจเรียกได้ว่า มากกว่าการชมภาพยนตร์

ตัวอย่างของเกมที่เน้นให้ผู้เล่นได้สัมผัสความตื่นเต้นเร้าใจของการเจอศัตรูโดยไม่คาดฝัน ต้องระวังตลอดเวลา คือ เกม Resident Evil และ Doom ซึ่งเกม Resident Evil นั้น มีนักเล่นเกมหลายคนสารภาพว่าเคยตกใจจนสดุ้งขึ้นยืนระหว่างที่เล่นอยู่ เนื่องจากโดนศัตรูซึ่งในเกมนี้เป็นผีดิบ จู่โจมแบบไม่คาดฝัน ที่ได้กล่าวมาคือ ความต้องการชนิดต่างๆของผู้เล่น ซึ่งเกมที่เราสร้างขึ้นนั้นอาจสนองความต้องการใดความต้องการหนึ่ง หรือสนองหลายความต้องการก็ได้ คราวนี้เราลองมาดูสิ่งที่ผู้เล่นคิดว่า เกมทุกเกมต้องมีกันดูบ้าง

รู้วิธีเล่น

ผู้เล่นคาดหวังว่าจะรู้วิธีผ่านด่าน หรือรู้สิ่งที่จำเป็นสำหรับการเล่น ได้จากการเล่นเกมเลย ซึ่งผู้ออกแบบเกมควรคำนึงถึงการสอนผู้เล่นด้วยตัวเกมเอง ไม่ควรให้ผู้เล่นศึกษาจากคู่มือ เพราะจะทำให้ขาดการติดต่อกับตัวเกม เป็นเหตุให้ผู้เล่นเกิดความเบื่อหน่ายได้ ถ้ามีบางส่วนของเกมต่างจากการเล่นทั่วไป ก็ควรมีการสอนการเล่นในส่วนนั้นด้วย เช่น เกมแข่งนกที่อยู่ภายในเกมไฟนอลแฟนตาซี 7 อีกทีหนึ่งนั้น ผู้เล่นจะได้รับการสอนวิธีบังคับนก ขณะอยู่ในเกมส์ดังกล่าวเอง