เมื่อเร็วๆนี้สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.)และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) และสถาบันรามจิตติ ได้จัดทำวิจัยสรุปสภาวการณ์เด็กและเยาวชนไทยปี 2547-2548 ในโครงการติดตามสภาวะการณ์เด็กและเยาวชนรายจังหวัด โดยมีอาจารย์อมรวิชช์ นาครทรรพ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นหัวหน้าทีมวิจัย โดยมีการนำเสนอที่ทำเนียบรัฐบาล สรุปเบื้องต้นดังนี้

          ปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นกับเด็กและเยาวชนไทยเปรียบเหมือนสายพานความป่วยไข้ทางสังคม ที่สะท้อนถึงปรากฏการณ์ความอ่อนแอของทุกภาคส่วนทั้งสถาบันครอบครัวอ่อนแอ พื้นที่อบายมุขขาดการควบคุม อันเป็นปฐมเหตุของปัญหาพฤติกรรมเด็กและเยาวชนไม่ว่าจะเป็นเที่ยวกลางคืน กินเหล้า สูบบุหรี่ ติดห้าง และการมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควรนำไปสู่ผลกระทบและปัญหาต่างๆ เกิดขึ้นตามมาอย่างมากมาย อาทิ ปัญหาการล่วงละเมิดทางเพศ การตั้งท้องในวันที่ไม่พร้อม และการก่อคดีอาชญากรรมในเด็กและเยาวชน ฯลฯ

ผลวิจัยดังกล่าวได้แบ่งเป็นรายละเอียดเป็น 3 ส่วนใหญ่ประกอบด้วย

   ด้านสุขภาพ ได้แก่

1. ภาวะด้านอนามัยแม่และเด็ก มีอัตราทารกแรกคลอด 8.34 ต่อพัน
2. ภาวะโภชนาการในเด็กอนุบาลและประถมศึกษามีน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์ ร้อยละ 8.96 และ 8.27 ตามลำดับ เด็กประถมศึกษานิยมทานขนมกรุบกรอบและน้ำอักลม ร้อยละ 26.75
3. ด้านสุขภาพจิต เยาวชนต่ำกว่า 25 ปี พยายามฆ่าตัวตายจำนวน 4,718 คน ร้อยละ 29.73 ต่อประชากรแสนคน หรือ วันละ 12.93
4. ภาวะเสี่ยงด้านสุขภาพเยาวชนอายุต่ำกว่า 25 ปี เสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุมอเตอร์ไซด์จำนวน 3,766 คน หรือร้อยละ 10.37 คน ติดเชื้อ HIV เด็กมัธยมฯ ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ ทั้งที่เป็นครั้งคราวและประจำร้อยละ 38.33 และ 17.24 ตามลำดับ และเข้ารับการบำบัดยาเสพติดร้อยละ 73.45 ต่อประชากร

ด้านการศึกษา พบว่า

1. อัตราการเรียนต่อชั้น ม.4 และอุดมศึกษาร้อยละ 87.38 และ 66.99 ตามลำดับ เด็กพิการได้รับโอกาสทางการศึกษาร้อยละ 66.21
2. งบประมาณลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานการศึกษาพบว่าห้องสมุดต่อหัวนักเรียนในโรงเรียนประถม/ขยายโอกาส / มัธยมฯ คิดเป็น 56.81 , 81.96 และ 106.89 บาทต่อปีตามลำดับ
3. ภาวะความพร้อมของครูพบว่าครูมัธยมศึกษาขาดแคลนร้อยละ 17.21 ครูประถมศึกษาขาดแคลนจำแนกตามขนาดโรงเรียนที่ต่ำกว่า 300 คนขึ้นไปร้อยละ 6.82
4. การมีส่วนร่วมของท้องถิ่น เฉพาะองค์การบริหารส่วนตำบล(อบต.) มีการจัดสรรงบประมาณเพื่อการศึกษาเฉลี่ยร้อย 8.82 ของงบประมาณทั้งหมด
5. ภาวะการณ์ออกเรียนกลางคัน ในระหว่างการศึกษาระดับประถม/ขยายโอกาส/มัธยม/อาชีวะ/อุดมศึกษา คิดเป็นร้อยละ 1.31 , 1.91 , 1.83 , 4.77 และ 4.51 ตามลำดับทั้งนี้เด็กประถมศึกษาและมัธยมศึกษามีพฤติกรรมโดดเรียนอย่างน้อย 1 ครั้ง/สัปดาห์

ด้านสังคม พบว่า

1. อัตราการหย่าร้างเท่ากับ 4.27 ต่อ1 จำนวนเด็กประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่ไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ หรือมีพ่อแม่ไม่ครบคิดเป็นร้อยละ 23.58 และ 30.13 ตามลำดับ
2. ด้านศาสนา เด็กประถมศึกษา มัธยมศึกษา ทำบุญตักบาตรน้อยลง
3. การใช้สื่อและเทคโนโลยีสมัยใหม่ พบว่าเด็กประถมศึกษาและมัธยมศึกษามีโทรศัพท์มือถือร้อยละ 35.83 และ 30.13 ตามลำดับ เด็กประถมศึกษาใช้เวลาพูดโทรศัพท์ ดูทีวี เล่นอินเตอร์เนต โดยเฉลี่ย 24.53 , 140.88 และ 75.66 นาทีต่อวันตามลำดับ เด็กมัธยมศึกษาถึงอุดมศึกษาใช้เวลาพูดโทรศัพท์ ดูทีวี เล่นอินเตอร์เน็ต โดยเฉลี่ย 52.47 , 163.40 , และ 94.01 นาทีต่อวันตามลำดับ เด็กประถมศึกษาดูการ์ตูนโป๊ วีซีดีโป๊ เป็นครั้งคราว-เป็นประจำ ดปร้อยละ 17.31 , 12.26 , และ 8.38 ตามลำดับ เด็กมัธยม -อุดมศึกษา ดูการ์ตูนโป๊ วีซีดี เว็บโป๊ เป็นครั้งคราว-เป็นประจำ ร้อยละ 30.25 , 39.27 และ 27.23 ตามลำดับ
4. ดวามเสี่ยงด้านสังคม พบว่าเด็กประถมศึกษา เล่นการพนันบอล หวยบนดิน ส่ง SMS ชิงโชค เป็นครั้งคราว-เป็นประจำ ร้อยละ 6.64 , 6.25 และ 32.01 ตามลำดับ เด็กมัธยม-อุดมศึกษาเล่นพนันบอล หวยบนดิน ส่ง SMS ชิงโชค ร้อยละ 17.62 , 19.69 และ 33.05 ตามลำดับ นอกจากนี้เด็กมัธยม-อุดมศึกษา ยอมรับว่าเคยมีเพศสัมพันธ์แล้วร้อยละ 16.08 เด็กอายุต่ำกว่า 19 ปี เคยทำคลอดแล้ว 52,008 คน คิดเป็น 391.16 ต่อประชากรแสนคน หรือวันละ 142.49 คน หรือชั่วโมงละ 5.44 คน และมีทารกถูกทอดทิ้งจำนวน 2.61 ต่อประชากรแสนคน
5. พบเด็กกระทำผิดก่อคดีอาชญากรรม 32,215 คน คิดเป็น 54.81 ต่อประชากรแสนคน หรือวันละ 88.26 คดี หรือชั่วโมงละ 3.68 คดี
6. ภาวะเด็กถูกละเมิดพบว่าเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ถูกละเมิดทางเพศ 3,825 คน คิดเป็น 6.42 ต่อประชากรแสนคน หรือร้อยละ 10.48 พบว่าเด็กประถมศึกษา มัธยมศึกษา ถูกทำร้ายในโรงเรียนร้อยละ 10.35
7. การจัดระเบียบพื้นที่ทางสังคมพบว่าพื้นที่เสี่ยง สถานเริงรมย์ต่างๆ พื้นที่ ที่ดี และร้านอินเตอร์เน็ตในเขตอำเภอเมืองมีจำนวน 29.00 , 10.93 และ 41.09 ต่อประชากรแสนคนตามลำดับ

             จากรายงานผลการวิจัยสถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับเด็กและเยาวชน ได้สะท้อนให้เห็นภาพที่เกิดขึ้นกับเด็กและเยาวชน อย่างเห็นได้ชัดเจน ดังที่ผู้ใหญ่ในสังคมมักกล่าวว่า "เด็กคือ อนาคตของชาติ" แต่จากรายงานการวิจัยข้างต้นนี้พบว่า มีโจทย์ใหญ่ๆที่ผู้ใหญ่ที่เกี่ยวข้องในสังคมจะต้องทำการบ้านและหาทางแก้ไข อย่างเร่งด่วน รวมทั้งมีแผนและงบประมาณที่จะรองรับเด็กและเยาวชนอย่างจริงจัง และเร่งด่วน ไม่อย่างนั้นคำว่า "เด็กคือ อนาคตของชาติ" อาจหายไปเหมือนกับคำว่า "ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว"